به گزارش حیات، در حالی که 5 سال از جنگ می گذشت و نیروی هوایی ایران بعد از آزمون سخت نبرد با دشمن بعثی در حال نوسازی ناوگان خویش بود، ناگهان سانحه سقوط هواپیمای حامل فرماندهان اسطوره ای این نیرو شوک بزرگ بر سازمان ارتش وارد کرد. فهرست فرماندهانی که در این سانحه جان باختند به روشنی عمق فاجعه را نشان می دهد. سه شهید این سانحه به عنوان مثلث قدرتمند فرماندهی نیروی هوایی ایران نام گرفته بودند.

سرتیپ منصور ستاری کسی که به عنوان مغز متفکر پدافند هوایی کشور شناخته می شد، سرتیپ خلبان مصطفی اردستانی طراح و مجری عملیات های به یاد ماندنی 8 سال دفاع مقدس و سرتیپ علیرضا یاسینی که نه تنها در ایران بلکه در منطقه بعنوان سرآمد خلبان اف- 4 مطرح بود.

پایه گذار تحول در نیروی هوایی ایران

شهید ستاری به معنای واقعی شخصیتی متفاوت داشته است. مراحل مدیریت را پلکانی و صرفاً بر اساس شایستگی هایش طی کرده بود. از دوره مدیریت عملیات پدافند نیروی هوایی تا مسئولیت طرح و برنامه این نیرو و سرانجام فرماندهی سازمان قدرتمند نیروهای هوایی ایران و در سایه همین تجربه و توانایی پایه گذار یک تحول در نیروی هوایی ایران شد.

میراث این فرمانده شهید، لیست بلند ابتکارها و طرح های مختلف در سازمان ارتش و نیروی هوایی است. شهید ستاری علاوه بر محبوبیتش در میان افسران ارتش و خلبانان بارها بواسطه عملیات های مهمش، تحسین حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری را کسب کرده بود.

منصور ستاری در سال 1346 وارد دانشکده ‌افسری شد و در سال 1350 برای گذراندن دوره کنترل رادار به آمریکا اعزام شد و پس از گذراندن دوره یکساله، در 1351 به ایران بازگشت و به عنوان افسر کنترل شکاری نیروی هوایی مشغول به کار شد. مشکل نیروی هوایی در ابتدای جنگ، نبود فرماندهان عالی رتبه داخلی و خارجی بود. در حقیقت با خروج ژنرال‌های آمریکایی و بازنشستگی یا اخراج فرماندهان داخلی، ارتش در بخش فرماندهی با کمبود جدی مواجه شد و نیروی هوایی نیز از این قاعده مستثنی نبود.

یکی از کسانی که در آن روزهای سخت، از پدافند پر قدرت هاوک بیشترین بهره را گرفت، شهید ستاری بود. طرح‌های او سبب شد تا نیروی هوایی به سرعت مدارج ترقی را در جنگ طی کند و در نتیجه در سال 1362 به سِمَت معاون عملیات فرماندهی پدافند نیروی هوایی منصوب شود. بی ادعایی و پرکاری او زبانزد همه بود. گفته می‌شود در عملیات خیبر وقتی نیروهای ایران در محاصره بمباران شیمیایی بودند، او ماسک خود را تقدیم به پیرمردی کرد که راننده لودر بود. این اقدام او اگرچه جان رزمنده مسن بسیجی را نجات داد اما براثر این اقدام، وی تا زمان شهادت از شامه بویایی بی‌بهره شد.

سرانجام به علت لیاقت و کاردانی و شایستگی که از خود نشان داد، در بهمن ماه سال 1365 به فرماندهی نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب و تا هنگام شهادت عهده دار این مسئولیت بود.

شاهکار ستاری در نبرد فاو بود. شاید کمترکسی بداند که عملیات فاو جدای از پیروزی بزرگ زمینی، شاهکار پدافندی ایران بود. ستاری و تیمش در این نبرد نفس گیر، نزدیک 70 جنگنده عراقی را ساقط کردند. موشک‌های پُرهیبت هاوک، هر پرنده‌ای را می‌زدند تا آنجا که حتی شکاری‌های خودی هم اجازه نزدیک شدن به منطقه را نداشتند. صدام که از بیرون راندن رزمندگان مأیوس شده بود با روزی 300 تا 400 سورتی پرواز، سعی کرد به زورِ بمب شیمیایی و بمباران گسترده، لشکرهای سپاه را زمینگیر کند اما تدابیر ستاری او را مأیوس کرد. از سال 1365 با کاهش توان هوایی ایران و بالعکس افزایش بی‌سابقه قدرت هوایی عراق، ایران مجبور به گسترش یگان‌های پدافندی خود به مراکز نفتی، بنادر و پتروشیمی‌ها شد. نیروی هوایی با چنگ و دندان از این آب و خاک دفاع کرد تا ایران وارد دوران صلح با عزت شود.

شهید ستاری در سال‌های پس از جنگ آنچه از آموخته‌های خود داشت را صرف توسعه کیفی نهاجا کرد. تأسیس دانشکده پرواز (خلبانی) این آرزوی دیرینه پرسنل نیروی هوایی از جمله کارهای او بود. اولین سری دانشجویان خلبانی در مهرماه سال 1367 وارد دانشکده پرواز شدند.

تأسیس دانشگاه هوافضا با 8 گرایش تحصیلی، ایجاد شبکه دیده بانی به منظور تقویت سیستم پدافندی کشور - ایجاد شبکه دیده بانی بصری، ایجاد موانع هوایی بر فراز دره ها، گذرگاه‌ها و ارتفاعات از دیگر اقدامات این مرد بزرگ بود. او سعی کرد تا کمبود منابع مالی نیرو را با بومی‌سازی صنعت هوایی جبران کند. ستاری اگرچه به مانند بسیاری از فرماندهان نیروهای هوایی جهان، خلبان نبود اما به تصدیق کارشناسان، نهاجا در آن سال‌ها دورانی طلایی را تجربه کرد.

سرآمد خلبانان اف-4

در بین خلبانان اف-4 (فانتوم) نام‌های بزرگی به چشم می‌خورد؛ عباس دوران، محمود اسکندری، فرج اله براتپور اما نام علیرضا یاسینی به عنوان سرآمد این عرصه مطرح است. مرد خونسرد و آرام نیروی هوایی که در میان آحاد رزمندگان با مأموریت‌های بن بست شکن، مشهور شده بود.

شهید یاسینی در 1348 در 18 سالگی به نیروی هوایی وارد شد. یاسینی آن سال‌ها برای دوره فانتوم به آمریکا رفت. او پس از به پایان رساندن دوره خلبانی به پایگاه بوشهر بازگشت. آغاز جنگ تحمیلی برای یاسینی آزمونی مهم بود تا توانایی‌های خود را نشان دهد و از آنجا که اف-4 بیشتر نقش بمب افکن را برای ارتش ایران بازی می‌کرد، متوقف ساختن ستون‌های زرهی ارتش عراق و همزمان نابودی تأسیسات حیاتی پشتیبانی کننده این کشور به خلبانان این هواپیما سپرده شد.

شهید یاسینی به علت ایجکتی که از هواپیما داشت در یکی از عملیات ها از ناحیه کمر و دست مجروح و جانباز شد، ولی هیچ گاه این مجروحیت مانع از پروازهای جنگی او نمی شد. شهید یاسینی عاشق پرواز بود. او تا زمان شهادت با این که به عنوان یکی از فرماندهان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی بود و تمام فعالیت های ستادی را انجام می داد، در کنار آن به عنوان یکی از استادان خلبانی مشغول آموزش دانشجویان بود. لیست مسئولیت های مهم او به وضوح نشان می دهد که سانحه 15 دی چه گوهری را از دست ایران گرفت.

- فرمانده عملیات پایگاه سوم شکاری همدان

- فرمانده پایگاه های شکاری همدان و چابهار از سال های 1363 تا 1365

- افسر هماهنگ کننده آموزش خلبانان ایرانی در پاکستان در سال 1364

- فرمانده پایگاه ششم شکاری بوشهر در سال 1367

- مدیریت جنگ الکترونیک و معاون عملیاتی نهاجا (اواخر سال 1369)

- فرمانده منطقه هوایی شیراز در سال 1371

- معاون هماهنگ کننده و رئیس ستاد نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی تا زمان شهادت

سردار خاطره ساز خراسان

روزهای میانه دی ماه یادآور شهادت یکی از فرماندهان محبوب خطه خراسان است.

برای بچه های جبهه و جنگ، شهید بابامحمد رستمی رهورد نامی پراز خاطرات فراموش نشدنی است. در توصیف سرگذشت او آمده است که شهید بابارستمی جوان سخت کوش خراسانی عصای دست پدر و مادر بود. او در اولین روزهای انقلاب به کاروان مجاهدان انقلاب ملحق می شود و در سایه خلوص و ایمانی که به آرمانش داشته است، سنگ بنای سپاه معظم خراسان را بنا می نهد.

بعد از این ردپای نقش و حضور شهید بابارستمی در اغلب حوادث بزرگ غرب و جنوب کشور نمایان است. رهبر معظم انقلاب یکی از شاهدان عینی حرکت های ماندگار این شهید بوده است، چه در زمان تأسیس سپاه خراسان و چه در دوره ای که شهید رستمی در رکاب رهبر معظم انقلاب در جلسه شورای عالی دفاع در اهواز شرکت می کرد. کشمکش شهید بابا رستمی با جریان بنی صدر از حوادث فراموش نشدنی در خاطره مسئولان نظام است. شهید رستمی از جمله فرماندهانی بوده که توانسته بوده سد مقاومت جریان بنی صدر در دادن تجهیزات به سپاه در جنگ را بشکند.

یکی از مهم ترین اتفاقات در زندگی جهادی شهید رستمی، همسنگری او با شهید چمران و عملیات بازپس گیری یکی از نقاط استراتژیک است. این عملیات را او مستقیماً از طرف شهید چمران برعهده می گیرد و با موفقیت هم به نتیجه می رسد. تیم عملیاتی شهید بابا رستمی در آزادی پاوه نقش جدی ایفا می کند که همین ماجرا به یکی از اختلاف های اصلی آنها با بنی صدر تبدیل می شود.

سرانجام این سردار خطه خراسان 18دی ماه 1359 حدود 5/4 ماه پس از شروع جنگ هنگام عزیمت به مناطق برای شرکت در یکی از عملیات ها در مسیر مشهد- سبزوار دچار سانحه شده و به کاروان شهیدان می پیوندد./حیات طیبه